برگی از تاریخ – مروری بر نطق اولین نماینده پرستار در مجلس بمناسبت روز پرستار ۱۳۵۰

دسته: کافه پرستار
بدون دیدگاه
پنجشنبه - ۶ دی ۱۳۹۷

پس فردا روز پنجم اسفند «روز پرستار» است بدین مناسبت لازم دیدم بعنوان اولین پرستاری که به مجلس راه یافته این روز بزرگ را به کلیه پرستاران و بهیاران کشور تبریک عرض نمایم (آفرین ـ احسنت)

در تاریخ مشروطیت ایران این نخستین بار است که مسائل مربوط به پرستار و پرستاری در این ساحت مقدس و از پشت این تریبون و از زبان یک پرستار مطرح می‌گردد.

در باره خدمت گزاران جامعه ما از تریبون مجلس شورای ملی صحبت زیاد شده و نمایندگان محترم در ادوار مختلف زحمات و فداکاری های آنان را کراراً ستوده‌اند ولی تاکنون سخن از پرستار و پرستاری (مگر در مواردی که وزیر محترم بهداری مطالبی در زمینه فعالیت های وزارتخانه مربوط مطرح فرموده‌اند) به میان نیامده و هرگز آنطور که شایسته حرفه مقدس پرستاری است مطلبی عنوان نشده و از این طبقه شریف و زحمتکش و فداکار آنطور که باید تجلیلی به عمل نیامده است.
…………..
روز پنجم اسفند را نیاکان ما «روز سپندارمذ» فرشته نیکی، نیکوکاری، نرمخوئی، بردباری و فروتنی می‌دانسته‌اند به این دلیل سالهاست که این روز به پرستاران که باید دارای جمیع این صفات باشند اختصاص داده شده و من امروز می‌خواهم ضمن عرض تبریک به همه همکارانم به آنها که به کسوت پرستاری در آمده و شب و روز خود را وقف خدمت به همنوع نموده، به آنها که رنج خود و راحت دیگران طلبیده‌اند، به آنها که بقول سعدی جهد می‌کنند که رهانند غریق را مختصری درباره تاریخچه پرستاری در ایران و نحوه آموزش و کار پرستاران و مشکلات آنان به عرض برسانم.

پرستاری بعنوان یک حرفه در تاریخ ایران سابقه‌ای ندارد و اگر هم زنان وظیفه پرستاری را انجام می داده‌اند (که قطعاً هم همینطور بوده است) از پرستاری به صورت یک شغل موظف که انجام آن متضمن دیدن آموزش خاصی باشد در تاریخ ذکری نشده و اطلاعات دقیقی دردست نیست. روی هم رفته حرفه پرستاری در کشور ما بسیار جوان است و بیش از حدود نیم قرن از عمر آن نمی‌گذرد. در حقیقت تأسیس آموزشگاه های پرستاری نیز از پدیده‌های عصر … پهلوی است.

در سال ۱۲۹۴ شمسی برای نخستین بار آموزش دختران برای حرفه پرستاری توسط یک گروه مذهبی امریکائی در بیمارستان کوچکی در شهر رضائیه آغاز شد و سال بعد باز هم توسط یک گروه مذهبی امریکائی یک آموزشگاه پرستاری در شهر تبریز ایجاد شد. ولی بعلت عدم آشنائی اجتماع به اهمیت حرفه پرستاری تعداد داوطلبان این آموزشگاه از چند نفر تجاوز نمی‌کرد. پس از آن بتدریج در شهرهای شیراز ـ مشهد ـ اصفهان و کرمان آموزشگاه های پرستاری دایر گردید.

در سالهای بعد دانشکده پزشکی دانشگاه تهران آموزشگاه پرستاری تأسیس نمود و چون کلمه پرستار در جامعه آنروز ایران احترام لازم را جلب نمی‌شود.

آموزشگاه را آموزشگاه «پزشکیاری» و فارغ‌التحصیلان این آموزشگاه را «پزشکیار» نامیدند تا بدین وسیله توجه مردم را به این حرفه جلب نمایند. در آن زمان بودند دختران جوانی که به این حرفه مقدس عشق می‌ورزیدند چون در ایران آموزشگاه مجهز وجود نداشت و برای فراگرفتن فن پرستاری به خارج رفته و پس از پایان تحصیلات برای خدمت به جامعه خود به وطن باز گشتند.

… در ابتدای امر برای آموزش دانشجویان از مربیان خارجی و کارشناسان سازمان بهداشت جهانی استفاده شد و به مرور مربیان خارجی جای خود را به مربیان ایرانی دادند بطوری که امروز کلیه آموزشگاههای پرستاری و بهیاری کشور توسط مربیان ایرانی اداره می‌شنوند.

در اینجا لازم است از آموزشگاههای پرستاری شرکت ملی نفت در آبادان و نمازی در شیراز که از قدیمی‌ترین آموزشگاههای پرستاری کشور هستند نیز یاد شود (صحیح است). از آن تاریخ به بعد وزارت بهداری، دانشگاهها و مؤسسات مختلف اقدام به ایجاد آموزشگاههای پرستاری نمودند بطوری که امروز ۱۸ آموزشگاه عالی پرستاری در کشور موجود است.

از سال ۱۳۴۶ دانشگاه پهلوی دوره تکمیلی تحصیل در مدیریت و آموزش و پرورش برای پرستاران دائر نموده است. پس از آن نظر به احتیاج روزافزون به خدمات پرستاری آموزشگاه های بهیاری ایجاد گردید که امروز تعداد آنها به ۴۷ باب می‌رسد. و اما مختصری در باره بهیاری نظر به احتیاج روزافزون به خدمات پرستاری و با توجه به طولانی بودن دوره پرستاری و عدم تعادل بین عرضه و تقاضا و اینکه تعداد فارغ‌التحصیلان پرستاری نمی‌توانست جوابگوی احتیاجات روزافزون کشور باشد آموزشگاه های بهیاری در کشور ایجاد گردیده.
در سال ۱۳۳۵ کنفرانس بین‌المللی پرستاری توسط وزارت بهداری در تهران تشکیل شد و صاحب‌نظران و کارشناسان پرستاری خارجی شرکت کننده در کنفرانس آموزش بهیاری را تأیید نمودند به این معنی که چون شرط ورود به آموزشگاههای بهیاری داشتن گواهینامه دوره اول متوسطه دبیرستان و مدت آموزش بهیاری دو سال است تعداد داوطلب و تعداد بیشتری فارغ‌التحصیل خواهد داشت. در حال حاضر در سراسر کشور ۴۷ آموزشگاه بهیاری موجود است.

در اینجا لازم می نماید مطابق آماری که اداره پرستاری وزارت بهداری در اختیار اینجانب قرار داده:
تعداد پرستاران فارغ‌التحصیل از سال ۱۲۹۹ تا سال ۱۳۲۰ جمعاً ۱۰۴ نفر.
تعداد پرستاران فارغ‌التحصیل از سال ۱۳۲۰ تا سال ۱۳۴۱ جمعاً ۱۱۴۰ نفر.
تعداد پرستاران فارغ‌التحصیل از سال ۱۳۴۱ تا سال ۱۳۵۰ جمعاً ۱۹۱۹ نفر.
تعداد آموزشگاههای پرستاری از سال ۱۲۹۹ تا سال ۱۳۴۱ (مدت ۴۲ سال) ۴ باب.
تعداد آموزشگاههای پرستاری از سال ۱۳۴۱ تا سال ۱۳۵۰، ۱۴ باب.
تعداد بهیاران فارغ‌التحصیل از سال ۱۳۲۰ تا سال ۱۳۴۱ جمعاً ۲۰۰۳ نفر.
تعداد بهیاران فارغ‌التحصیل از سال ۱۳۴۱ تا سال ۱۳۵۰ جمعاً ۵۷۱۶ نفر.
تعداد آموزشگاههای بهیاری از سال ۱۳۲۰ تا سال ۱۳۴۱ جمعاً ۱۱ باب.
تعداد آموزشگاههای بهیاری از سال ۱۳۴۱ تا سال ۱۳۵۰ جمعاً ۳۶ باب.

با در دست داشتن این ارقام یک بررسی کوتاه به ما نشان می‌دهد که تعداد پرستاران و بهیاران موجود نمی‌تواند جوابگوی احتیاجات کشور باشد. امروز ۳۵۰۰۰ تخت‌خواب بیمارستانی در کشور موجود است و مطابق برآوردی که اداره پرستاری وزارت بهداری نموده برای هشت تخت‌خواب بیمارستانی به یک پرستار و سه بهیار برای هر کشیک احتیاج است.

البته باید علاوه بر این عده چند نفر اضافه هم برای ایام مرخصی و بیماری این عده پیش‌بینی نمود ولی فعلاً ما همان نسبت را در نظر می‌گیریم. با این محاسبه تعداد پرستار مورد نیاز کشور تقریباً ۱۳۱۲۵ نفر می‌شود که در صورتی که مجموع پرستاران شاغل را ۳۵۰۰ نفر در نظر بگیریم (اینجا لازم است تذکر بدهم که تعداد دقیق پرستاران و بهیاران شاغل معلوم نیست چون مرکزی برای ثبت‌نام و اخذ پروانه کار برای آنان وجود ندارد) ۹۶۲۵ نفر پرستار کم داریم و چون در حال حاضر در هر سال در حدود ۳۵۳ پرستار فارغ‌التحصیل می‌شوند تقریباً ۲۷ سال طول می‌کشد که تعداد پرستاران کشور به این رقم برسد.

براساس همین محاسبه تعداد بهیار مورد نیاز ۲۶۲۵۰ نفر است. تعداد تقریبی بهیاران شاغل در حال حاضر در حدود ۸۷۰۰ نفر است پس ما با کمبود ۱۷۵۵۰ بهیار مواجه هستیم و با توجه به اینکه هر سال در حدود ۱۰۳۰ نفر بهیار فارغ‌التحصیل می‌شوند مدت ۱۷ سال طول می‌کشد که تعداد بهیاران کشور به این رقم برسد (این در صورتی است که کلیه پرستاران و بهیاران فعلی زنده و در کشور شاغل باشند). البته آنوقت با توجه به پیشرفت‌های سریع مملکت و ازدیاد جمعیت تعداد تختخوابهای بیمارستانی به چند برابر امروز خواهد رسید.

البته خانمها و آقایان توجه دارند که این آمار فقط مربوط به پرستار و بهیار بیمارستانی است و ذکری از پرستار بهداشت، پرستار مدارس، پرستار کارخانجات و غیره به میان نیامده. بدیهی است مشکل کمبود پرستار مشکل مملکت ما تنها نیست همه دنیا با این مشکل بزرگ مواجه هستند و سعی می‌کنند این مشکل را حل نمایند. ما هم می‌توانیم این مشکل را نادیده بگیریم. در این دوره مجلس خوشبختانه تعداد پزشکان زیاد هستند و اطمینان دارم اگر از ایشان سئوال بفرمائید متفق‌القول خواهند گفت که پزشک بدون پرستار نمی‌تواند وظایف خود را بطور کامل انجام دهد نیاز به خدمات پرستاران را بیماران و پزشکان بیش از دیگران احساس می‌کنند (صحیح است). این نیاز روزبروز با پیشرفت علم پزشکی بیشتر می‌شود. این یکی از مشاغل حساسی است که با پیشرفت تکنولوژی هم نمی‌توان نیاز آنرا برطرف نمود.

شاید در آینده بتوان بسیاری از مشکلات بشری را با ماشین و کامپیوتر حل و رفع نمود ولی ظیفه یک پرستار را هیچ ماشینی نمی‌تواند انجام دهد. پرستار علاوه بر پرستاری از جسم و از روح بیمار خود نیز پرستاری می‌نماید. کدام ماشین و مغز الکترونیکی قادر است جایگزین توجه، محبت و دلسوزی و کلام تسلی‌بخش یک پرستار شود (صحیح است)

حال این سؤال پیش می‌آید که برای حل این مشکل و جبران کمبود پرستار و بهیار چه باید کرد؟ ساختن آموزشگاه های جدید درد ما را دوا نمی‌کند. اگر میزان یازده آموزشگاه های موجود بالا رود شاید مشکل ما تا حدی حل شود برای مثال اگر هر یک از آموزشگاه های پرستاری کشور در سال ۲۵۰ فارغ‌التحصیل داشته باشند در ظرف ۲ سال ۹۰۰۰ پرستار خواهند داشت ولی آموزشگاه های پرستاری هر سال بیش از ۳۰ الی ۴۰ نفر فارغ‌التحصیل ندارند علت آنهم ساختمان و تجهیزات و وسایل نیست ما همراه اینها به دو عامل مهم اصلی یعنی دانشجو و مربی احتیاج داریم. متأسفانه دختران جوان از حرفه پرستاری استقبال چندانی نمی‌کنند و ما هر سال در حدود ۸۰ هزار جوان آماده ورود به دانشگاه داریم که اگر ۱/۸ این عده دختر باشند سالی حدود ده هزار دختر واجد شرایط برای شرکت در امتحانات ورودی آموزشگاه های عالی پرستاری داریم ولی آنها به دلائلی که به عرض می رسانم رغبتی به رفتن به آموزشگاه های پرستاری نشان نمی‌دهند و ترجیح می‌دهند در رشته‌های دیگر پذیرفته شوند:

۱- پس از پایان تحصیلات فوق‌العاده مشکل که همراه با کارآموزی سنگین و طاقت‌فرساست با حقوق ماهیانه ۷۲۰۰ ریال استخدام می‌شوند (در ظرف چند سال اخیر به لطف دولت جناب آقای هویدا مبلغ ۵۰۰۰ ریال نیز مزایا به پرستاران پرداخت می‌گردد)
۲- برخلاف سایر کارمندان دولت از تعطیلات رسمی و حتی تعطیلات نوروزی هم نمی‌توانند بطور کامل استفاده نمایند.
۳- گاه اتفاق می‌افتد که در ماه بیش از یک روز جمعه را هم نمی‌توانند تعطیل داشته و در کنار خانواده خود بسر برند.
۴- همه آنها باید هر سال چند ماه کشیک شب بدهند یعنی برخلاف قانون طبیعت زندگی کنند روزها بخوابند و شبها بیدار باشند.
۵- بطور دائم شاهد درد و رنج و ناراحتی همنوعان خود هستند که این در روحیه یک دختر جوان تأثیر نامطلوبی دارد (صحیح است)
۶- اکثر در معرض ابتلاء به انواع بیماریهای واگیر هستند.
۷- پس از پایان دوره پرستاری هر چند دوره تخصصی که بگذرانند در وضع استخدامی و حقوق و مزایای آنان تغییری حاصل نمی‌شود.
۸- بیمه و مسکن و سایر امتیازاتی که لازمه چنین شغل پرمسئولیت و سنگینی است برای آنان وجود ندارد.

نداشتن مربی کافی برای آموزشگاه های پرستاری یکی دیگر از دلایلی است که آموزشگاهها نمی‌توانند بیش از مقدار معدودی دانشجو بپذیرند برای حل این مشکلات پیشنهادات زیر را بعرض میرسانم.

۱- حقوق پرستاران و بهیاران بدلیل کار فنی که انجام می‌دهند و نیاز روزافزون جامعه به خدمات آنان افزایش داده شود و بصورت حق فنی یا هر طور متخصصین فن صلاح میدانند تأمین شود.
۲- پرستاران و بهیاران در مقابل بیماری، از کارافتادگی و حوادث ناشی از کار بیمه شوند. البته جناب آقای نخست‌وزیر در جلسه قبل مجلس بما این نوید را دادند که در سال آینده کلیه کارمندان بیمه خواهند شد که ما از این بابت بسیار خوشوقت و متشکریم.
۳- مسکن و وسیله ایاب و ذهاب برای آنان در نظر گرفته شود.
۴- مدت خدمت قبل از بازنشستگی آنان با توجه به اینکه در دوران تحصیل نیز برنامه کارآموزی مشکلی را اجراء می‌نمایند به ۲۵ سال تقلیل یابد.
۵- برای تأمین کادر آموزش مورد نیاز علاوه بر مزایائی که ذکر شد لازم است امتیازات خاصی برای کسانی که پس از پایان دوره پرستاری دوره‌های تخصصی را گذرانده‌اند در نظر گرفته شود تا آن عده که استعداد و علاقه دارند به تحصیلات خود ادامه دهند و به سمت مربی در آموزشگاههای عالی پرستاری مشغول بکار شوند.

البته علاوه بر آنچه گفته شد باید به یک نکته مهم نیز اشاره نمود و آن بالا بردن احترام پرستار و شناسانیدن ارزش خدمات آنان به جامعه است. البته انجمن پرستاران ایران که از سال ۱۳۳۱ فعالیت خود را آغاز نموده تا حد زیادی در این کار توفیق داشته و باز هم ادامه خواهد داد ولی انتظار پرستاران اینست که پزشکان ارزش آنان را آنطور که شایسته است در درجه اول خود بشناسند و به جامعه نیز بشناسانند و آنان را کمک و دستیار صدیق خود بدانند.

در خاتمه عرایضم برای کلیه افراد ملت ایران سلامت و سعادت مسئلت دارم و امیدوارم شما همکاران امروز من هرگز به خدمات همکاران دیروز و همیشگی من که هرگز خود را از آنان جدا نمیدانم احتیاج پیدا نکنید (احسنت ـ احسنت)

سخنرانی خانم عاطفه امیر ابراهیمی نماینده بافت اولین نماینده پرستار در مجلس -اسفند ۱۳۵۰


نوشته شده توسط:سردبیر .. - 3575 مطلب
پرینت اشتراک گذاری در فیسبوک اشتراک گذاری در توییتر اشتراک گذاری در گوگل پلاس
بازدید: 169
برچسب ها:
دیدگاه ها
یادداشت
گفتگو
گزارش
اخلاق پرستاری
جذب و استخدام
حوادث